Antalya Kent Konseyi Afetler ve Kriz Yönetimi Çalışma Grubu, Antalya Orman ve Bina Yangınları raporunu yayınladı:

"Antalya, geniş ormanlık alana sahip bir yerleşim yeridir. Yoğun nüfusu nedeniyle çok sayıda binaya ve turizm tesislerine sahiptir. Kent sakinleri ve turistlerin can güvenliği, orman varlığımızın korunması, turizme bağlı ekonominin sürdürülmesi açısından, yangınlara karşı özel önlemler alınması gerekmektedir. İklim değişikliğinin de tetiklemesiyle Antalya’da tüm yıl boyunca yangın sayısı artmaktadır. Yangınların önlenmesi ve çıkması durumunda hızlı ve etkili müdahale edilmesi hayati önem taşımaktadır.

       Bina ya da açık alan yangınlarının birçoğu, kontrolümüz altında olmayan bileşenin birlikte ortaya çıkardığı, anlaşılması ve yönetilmesi güç olaylardır. Etkin yangın yönetimi yüksek derecede bilgiye olduğu kadar olayların ayrıntılı incelenmeleri sonucu elde edilmiş deneyim birikimine bağlıdır. Ülkemizde hem bine ve açık alan hem de bilgi ve deneyim eksikliğini kabul etmek durumundayız.

      Bina ve açık alan yangınlarını uluslararası hava taşımacılığı istatistikleriyle karşılaştırmak, durumun kavranmasına yardımcı olacaktır. Uçak kazalarında oluşan can kaybı orman yangınlarına kıyasla 6 milyonda bir olmasına rağmen, hava taşımacılığında yaşanan her olumsu olayın kaza kırım uzmanları tarafından didik didik araştırılarak raporlara bağlanmaktadır. Ülkemizde maalesef orman yangınlarının yarısının bile çıkış nedeni bilinmemektedir. Bu durum geleceğe yönelik önleme çalışmalarının planlanmasına engel olmaktadır. 

    Büyükşehir yasası bina yangınlarından sorumlu itfaiye teşkilatlarını tamamen farklı koşullarda seyreden açık alan (orman) yangınlarından da sorumlu kılmıştır. Benzeri bir konu açık alan yangınlarından sorumlu orman idaresini, orman içinde artan bina yangınlarıyla da karşı karşıya getirmiştir. Her iki kurumun yangınlar konusundaki bilgi, donanım ve kapasitelerini tamamlama, geliştirme sorumlulukları vardır. Acilen yerine getirilmesi gereken öncelikli sorumluluk bu ihtiyacı karşılayacak kapsam ve içerikte eğitim, araştırma ve değerlendirme çalışmalarını başlatmaktadır.

      Her yıl orman yangınlarıyla mücadele için büyük bütçeler ayırıyor olmamıza karşın ülkemizde orman yangınları konusunda çalışan uzmanlaşmış yangın laboratuvarları ve araştırma enstitüleri maalesef yoktur. Neredeyse tamamına insanların neden olduğu orman yangınları konusunda kamuoyu farkındalığını artıracak, katılımını sağlayacak hemen hiçbir program geliştirilmezken yangın çıkış nedenleri konusunda titiz araştırmalar (kaza kırım incelemeleri gibi) yapılmamakta, raporlar hazırlanıp arşivlenmemektedir.

      Büyük orman yangınlarının sayısının artmasına, yanan alanların genişlemesine de neden olan söndürme odaklı orman yangınlarıyla mücadele stratejisinden yanıcı yönetimi, denetimli yakma, karşı ateş kullanımı gibi etkin tekniklerin kullanımına izin veren orman yangını yönetim stratejisine geçiş yapamamış olmanın da büyük orman yangınların artmasına neden olduğu henüz anlaşılamamış gibi görünmektedir. 

      Yaz aylarında havada nem oranı %40 nın altına inmesi orman yangınlarının meydana gelmesinde güçlü bir etkendir. Bunun için kurumların eşgüdümlü hazırlıklar yapılmadır. 

     Antalya'da orman yangınlarının önüne geçmek ve etkilerini en aza indirmek için şu önlemler alınmalıdır:

⦁ Erken Uyarı ve Gözetleme Sistemleri: 

⦁ Gözetleme Kuleleri: Sayıları artırılmalı ve teknolojik donanımla (termal kameralar vb.) desteklenerek 24 saat gözetim yapılmalıdır. 

⦁ İHA/Drone Kullanımı: Özellikle yangın riskinin yüksek olduğu dönemlerde ve bölgelerde sürekli devriye uçuşları yapılmalı, olası yangın başlangıçları anında tespit edilmelidir. 

⦁ Uyarı Sistemleri: Hava durumu ile birlikte yangın riski konusunda sürekli ve yaygın uyarılar (medya, SMS, mobil uygulamalar vb.) yapılmalıdır. 

⦁ Önleyici Tedbirler: 

⦁ Ateş Yakma Yasakları: Belirlenen piknik ve mesire alanları dışındaki ormanlara girişler yasaklanmalı, izin verilen alanlarda da mangal, semaver ve ateş yakma saatleri kısıtlanmalı ve denetimler artırılmalıdır. 

⦁ Çöp Kontrolü: Yangın çıkarma riski oluşturan cam şişe gibi atıklar düzenli olarak toplanmalı ve ormanlık alanlarda çöp bırakılması kesinlikle engellenmelidir. 

⦁ Enerji Nakil Hatları: Elektrik hatlarının ormanlık alanlardan geçişlerinde yalıtım ve kuş konmaz gibi önlemlerle yangın riski azaltılmalıdır. 

⦁ Bitki Örtüsü Yönetimi: Orman içindeki kuru ot ve yanıcı maddeler düzenli olarak temizlenmeli, yangın şeritleri oluşturulmalıdır. Doğal orman içi açıklıklarda ağaçlandırma çalışmaları yerine yangın direnci yüksek türler tercih edilmelidir. 

⦁ Eğitim ve Farkındalık: 

⦁ Halkın Bilinçlendirilmesi: Özellikle ormanlık alanlara yakın köylerde yaşayan ve bu alanları kullanan halka, yangınların önlenmesi ve acil durumlarda yapılması gerekenler hakkında düzenli eğitimler verilmelidir. Hane halklarının yangın önlemleri ve yangın anında kişilerin neler yapılması konusunda bilinçlendirilecek kamu spotlarının hazırlanması önem kazanmaktadır.

⦁ 112 Acil Çağrı Hattı: Yangın görüldüğünde 112 veya 177 ihbar hattının derhal aranması gerektiği sık sık hatırlatılmalıdır. 

⦁ Müdahale Kapasitesinin Artırılması: 

⦁ Yangın Havuzları ve Su Kaynakları: Yangın havuzlarının sayısı ve kapasitesi artırılmalı, arazöz ve helikopterlerin kolayca su alabileceği noktalar çoğaltılmalıdır. 

⦁ Personel ve Ekipman: Yangınla mücadele ekiplerinin sayısı artırılmalı, yeterli ve modern ekipmanlarla donatılmalı, personele sürekli eğitimler verilmelidir. 

⦁ Erken Müdahale: Olası yangın başlangıçlarına erken ve etkin müdahale için timlerin ormanlık alanlara yakın noktalarda konuşlandırılması önemlidir. 

            . Uçak ve Helikopter kullanımı;  Orman yangınlarının söndürülmesi sürecinin   sadece uçak ve helikoptere indirgenmesi doğru bir yaklaşım değildir. Konuya bütüncül yaklaşılmalıdır. Hatta Orman yangını yönetiminde abartılı helikopter kullanımı sanılanın aksine yangınların büyüme olasılığını artırabileceği gibi, yanıcı yönetimi uygulamaları ile desteklenmediği sürece yangınları mümkün olan en kısa sürede söndürme stratejisi de sanılanın aksine daha sonraki yıllarda çıkacak yangınların büyüme olasılığını artırabilir.

Bina ve Otel Yangınları İçin Alınacak Önlemler

         Antalya nın en önemli Turizm bölgelerinden biri  Kaleiçi’dir. Burası hem konut, oteller, çeşitli dükkanlar ve eğlence merkezleri olarak kullanılmaktadır. Bu bölgedeki binaların ahşap ağırlıklı yapılar çoğunluktadır. Kolay yanıcı yapı malzemesine sahip bu binalarda çıkan yangınlar hızlıca yayılım göstermektedir. Bazen seri halde çok sayıda bina aynı anda alevlerin etkisinde kalabiliyorlar. Yapıların planlarında değişiklik yapılmadan yangına dayanıklı malzemeler izole edilmelidir. Elektrik tesisatlarının kontrollerini kent elektrik mühendisleri odasınca sürekli kontrol edilmelidir. Özellikle ısınma ve serinleme için elektrik enerjisi fazlaca kullanılmaktadır. Bu nedenle elektrikli ev aletlerine dayalı yangın olayları sıklıkla meydana gelmektedir. Halkın evlerinde ve iş yerlerinde elektrik tesisatlarını periyodik olarak kontrol ettirmeleri gereklidir.

     Bu otellerde çalışan kişilere olası çıkabilecek (senaryolar hazırlanarak) yangınlarda müdahale, kurtarma  vs.vs. çalışmalarda neler yapılması konu periyodik eğitimler verilerek kendilerini, misafirleri ve binaları korumalı çalışmalar yapılmalıdır.  Bu yapıların odalarında ısıl etki yaratacak cihazların tehlikeyi en aza indirecek şekil uygun konumlandırılmadır.

Bu işlemlerin yapılması için daha önceki yıllarda bölgede meydana gelmiş yangınların incelenerek eksiklerin belirlenmesi gereklidir.

          Antalya'da bina ve otellerde yangın güvenliğini sağlamak için titizlikle uygulanması gereken önlemler bulunmaktadır:

 

⦁ Yangın Güvenliği Yönetmeliğine Uygunluk: 

⦁ Periyodik Denetimler: Tüm bina ve oteller, "Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik" hükümlerine uygunluk açısından düzenli ve sıkı bir şekilde denetlenmelidir. Eksiklikleri olan işletmelerin faaliyetlerine izin verilmemeli, gerekli görüldüğünde ruhsatları askıya alınmalı veya mühürlenmeli dir. 

⦁ Ruhsatlandırma Süreci: Yeni binaların ve otellerin ruhsatlandırma süreçlerinde yangın güvenliği standartlarına tam uyum şartı aranmalıdır. 

⦁ Pasif Yangın Güvenliği Önlemleri: 

⦁ Yangın Kapıları: Yangına dayanıklı, duman sızdırmaz ve kolay açılabilir (panik barlı) yangın kapıları kullanılmalı, kaçış yollarına uygun boyutlarda yerleştirilmelidir. Kale içinde zaten bazı işletmelerin yapısı ahşaptır. Olayın sadece bir kapı değişimine indirgenmesi sorunu çözmez. Yangın önlemlerine bütüncül yaklaşılmalıdır.

⦁ Yangın Duvarları ve Bölmeler: Yangının yayılmasını engellemek için binalarda yangına dayanıklı duvar, döşeme, tavan ve bölmeler oluşturulmalıdır. 

⦁ Kaçış Yolları ve Acil Çıkışlar: Acil çıkış yolları her zaman açık, engelsiz ve aydınlatılmış olmalı, yeterli genişlikte ve işaretlemelere sahip olmalıdır. Merdivenlerin duman sızdırmaz ve yanmaz malzemeden yapılması sağlanmalıdır. 

⦁ Yangına Dayanıklı Malzemeler: Binaların yapımında ve iç dekorasyonunda (özellikle otellerde) yanmaz veya zor alevlenici malzemeler tercih edilmelidir. Çatı ve izolasyon malzemelerinde de yanıcı materyaller kullanılmamalıdır. 

⦁ Aktif Yangın Güvenliği Sistemleri: 

⦁ Yangın Algılama ve Alarm Sistemleri: Duman dedektörleri, ısı dedektörleri gibi otomatik algılama sistemleri ve yangın alarm sistemleri tüm binalarda bulunmalı ve düzenli olarak bakımları yapılmalıdır. 

⦁ Otomatik Söndürme Sistemleri (Sprinkler): Özellikle oteller gibi yüksek katlı ve kalabalık binalarda sprinkler sistemleri kurulmalı ve çalışır durumda tutulmalıdır. 

⦁ Yangın Tüpleri ve Hidrantlar: Yeterli sayıda ve doğru tipte yangın söndürme tüpleri her katta kolay ulaşılabilir noktalarda bulundurulmalı, hidrant sistemleri aktif olmalıdır. 

⦁ Acil Durum Aydınlatması: Elektrik kesintisi durumunda devreye girecek acil durum aydınlatmaları bulunmalı ve kaçış yollarını aydınlatmalıdır. 

⦁ Acil Durum Planlaması ve Eğitimi: 

⦁ Acil Durum Planları: Her otel ve binanın detaylı bir yangın acil durum ve tahliye planı olmalı, bu planlar görünür yerlere asılmalı ve düzenli tatbikatlarla uygulanabilirliği test edilmelidir. 

⦁ Personel Eğitimi: Bina ve otel personeline düzenli olarak yangınla mücadele, tahliye yöntemleri ve ilk yardım konularında eğitimler verilmelidir. Yangın söndürme cihazlarının kullanımı konusunda herkesin bilgi sahibi olması sağlanmalıdır. Apartmanlarda ortak alanlarda düzenli bakımlar yaptırılarak, yangın güvenlik önlemlerini yönetmeliklere göre düzenlemeler yapılmalıdır.

⦁ Misafir Bilgilendirmesi (Oteller): Otel odalarında yangın durumunda yapılacaklara dair açık ve anlaşılır talimatlar (kaçış yolları, toplanma alanları vb.) bulundurulmalıdır. 

 

       Sonuç olarak;  konuya bütüncül yaklaşılmalı, İlgili bakanlık ve yerel yönetimler en kısa sürede orman yangını öncesi, yangın esnasında ve sonrasında neyi niçin ve nasıl yapacağını bilen yangınlarla birlikte yaşamayı becerebilen topluluklar yetiştirme, oluşturma çalışmalarına derhal başlanmalıdır.

        Tüm afetlerde olduğu gibi afet öncesi afeti önlemeye yönelik yapılacak yatırımlar afet sonrası ortaya çıkan tabloya göre çok küçük kalmaktadır. Esas amaç afet oluşumuna sebep olacak etkenleri ortadan kaldırmak veya en aza indirgemek olmalıdır.  

     Antalya'nın hem doğal güzelliklerini hem de turizm potansiyelini korumak adına bu önlemlerin eksiksiz ve sürekli olarak uygulanması büyük önem taşımaktadır. Unutulmamalıdır ki yangınlara karşı en etkili mücadele, yangın çıkmadan önce alınacak önlemlerle başlar.

 

 Antalya Kent Konseyi Afetler ve Kriz Yönetimi Çalışma Grubu"